• Email
  • Prenta

Innflutningur

Matvælastofnun annast eftirlit og vottun vegna plöntuheilbrigði við innflutning plantna og plöntuafurða. Kröfur sem plöntur og plöntuafurðir verða að uppfylla við innflutning til Íslands má finna í reglugerð nr. 189/1990 með síðari breytingum.

Hvað má flytja inn?

Einungis er heimilt er að flytja inn eftirfarandi plöntur eða plöntuafurðir ef þeim fylgir opinbert plöntuheilbrigðisvottorð (Phytosanitary certificate) frá útflutningslandinu:

  • Plöntur með rót eða plöntuhlutar s.s. græðlingar, blómlaukar, stöngul- & rótarnhýði o.fl.
    Fræ og vatnaplöntur ætlaðar í fiskabúr eru þó undanskilin.
  • Afskorin blóm og greinar.
  • Rótarlaus barrtré og barrtrjágreinar frá Evrópu (ath. innflutningsbann á ýmsum ættkvíslum).
  • Trjávið með berki (ath. innflutningsbann).
  • Kartöflur (Solanum tuberosum).
  • Mold.
Til þess að hægt sé að flytja inn plöntur og plöntuafurðir þurfa þær að uppfylla ákveðin skilyrði varðandi plöntuheilbrigði, t.d. að vera lausar við ákveðna skilgreinda skaðvalda. Þær kröfur sem gerðar eru til plöntuheilbrigðis má finna nánar í reglugerð nr. 189/1990.

Athuga þarf samt innflutningsbann við ákveðnum plöntum og plöntuafurðum.

Hvaða plöntur er bannað að flytja inn?

Það er óheimilt að flytja inn þá skaðvalda sem skilgreindir eru í viðauka I í reglugerð nr. 189/1990 og einnig plöntur sem þeir finnast í eða á.

Óheimilt er að flytja inn eftirfarandi plöntur:

  • Álmur (Ulmus spp.)
  • Birki (Betula spp.)
  • Fura (Pinus spp.)
  • Greni (Picea spp.)
  • Lerki (Larix spp.)
  • Víðir (Salix spp.)
  • Ösp (Populus spp.)
  • Önnur barrtré (Coniferae) frá löndum utan Evrópu.
  • Villtar plöntur sem safnað hefur verið á víðavangi.
  • Plöntur með rót af gúrku, papriku, tómat og salati. Undanskilið er salat með rót sem ekki er ætlað til útplöntunar heldur er tilbúið til neyslu.
  • Vatnaplantan Elodea spp.

Innflutningsbann við ákveðnum ættkvíslum trjáa gildir einnig um trjávið ef við hann er áfastur börkur, það sama gildir um afurðir búnar til úr trjávið með berki t.d. eins og viðarkurl.

Má flytja inn jarðveg?

Almenna reglan er sú að óheimilt er að flytja inn jarðveg, safnhaugamold, óunnin eða kurlaðan trjábörk og húsdýraáburð. Þó er undanskilin tvennskonar mold.

Annarsvegar er undanskilin mómosamold til ræktunar sem að meginhluta samanstendur af mómosa (Sphagnum / peat moss). Sú mold þarf að vera tekin úr mógröfum þar sem ekki hefur verið ræktað áður, hún má ekki innihalda safnhaugamold, óunnin eða kurlaðan trjábörk né húsdýraáburð. Opinbert heilbrigðisvottorð þarf að fylgja moldinni við innflutning.

Hinsvegar er undanskilin sú mold sem fylgir rótum plantna. Í þeim tilfellum á heilbrigðisvottorðið sem fylgir plöntunum einnig að ná yfir þá mold sem fylgir með. Þó er vakin athygli á því að ef plönturnar koma frá löndum þar sem nýsjálenski flatormurinn er útbreiddur þurfa plönturnar að vera alveg lausar við mold, nema að sérstök yfirlýsing sé á heilbrigðisvottorði um að plönturnar komi frá svæði þar sem flatormurinn finnst ekki.

Hvað er opinbert plöntuheilbrigðisvottorð?

Plöntuheilbrigðisvottorð (Phytosanitary certificate) er gefið út af opinberri stofnun í útflutningslandinu sem sér um eftirlit með plöntuheilbrigði. Með því að gefa út slíkt heilbrigðisvottorð er verið að staðfesta það að plönturnar eða plöntuafurðirnar í sendingunni uppfylli þær kröfur sem innflutningslandið gerir varðandi plöntuheilbrigði. Athuga þarf að heilbrigðisvottorð má ekki vera eldra en 14 daga þegar sendingin fer frá útflutningslandinu.

Ef að plöntur eru ræktaðar í öðru landi en útflutningslandinu, skal fylgja sendingunni sérstakt endurútflutningsvottorð (re-export) ásamt afriti af heilbrigðisvottorðinu sem fylgdi plöntunum inn í útflutningslandið. 

Mega einstaklingar taka með sér plöntur í handfarangri eða senda í pósti til landsins án vottorða?

Já, einstaklingar eða ferðamenn mega taka með sér eftirfarandi plöntur eða plöntuhluta án þess að þeim fylgi heilbrigðisvottorð og það sama gildir um póstsendingar milli landa, oft kallað handfarangursreglur:

  • Vönd með afskorum blómum og greinum ( allt að 25 plöntum).
  • Blómlauka, rótar- og stöngulhnýði frá Evrópu í órofnum verslunarumbúðum (allt að 2 kg).
  • Einstaka pottaplöntur (inniplöntur) frá Evrópu (allt að 3 stk.)
  • Við búferlaflutninga frá Evrópulandi er heimilt að taka með sér pottaplöntur (inniplöntur) sem tilheyra venjulegri búslóð (allt að 30 stk.).

Bent skal á að þessi undanþága nær ekki yfir villtar plöntur sem týndar eru á víðavangi, trjáplöntur (með eða án rótar) þ.m.t. dvergtré (bonsai) og kartöflur. 

Tollafgreiðsla og afhending sendinga

Til þess að fá sendingar sem innihalda plöntur eða plöntuafurðir afhendar úr tolli þarf fyrst að sækja um leyfi eða samþykki frá Matvælastofnun. Innflytjanda ber að tilkynna um innflutning á slíkum sendingum til Matvælastofnunar með sérstöku eyðublaði ásamt nauðsynlegum fylgiskjölum. Sjá nánar undir eftirlit.

Hér að neðan er tilgreint úrval greina og sumar þeirra er að finna í sameiginlegu greinasafni íslensks landbúnaðar.

  • Landbúnaðarráðuneytið 2000. Efldar varnir gegn plöntusjúkdómum og meindýrum. Skýrsla vinnuhóps landbúnaðarráðherra. febrúar 2000.
  • Sigurgeir Ólafsson 1997. Plöntuheilbrigði og EES. Bændablaðið 3(2): 18.
  • Sigurgeir Ólafsson 2001. Um innflutning á plöntum og plöntuafurðum. Morgunbl. 22. júní: 48.
  • Sigurgeir Ólafsson 2002. Um innflutning á jólatrjám og greinum